Trả lời nhanh:
Sách “Tư duy tối ưu” (tên gốc: First Things First) của Stephen R. Covey, A. Roger Merrill và Rebecca R. Merrill là tác phẩm kinh điển về quản trị cuộc sống. Thay vì hướng dẫn cách làm việc nhanh hơn bằng “đồng hồ”, cuốn sách chỉ ra phương pháp định hướng cuộc đời bằng “la bàn nội tâm”, tập trung vào những việc thực sự quan trọng thay vì bị cuốn theo những việc khẩn cấp. Bản dịch tiếng Việt do Vũ Tiến Phúc thực hiện, được First News liên kết với Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM ấn hành.
Những điểm chính:
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều người rơi vào trạng thái bận rộn liên tục nhưng cuối tuần nhìn lại vẫn thấy các mục tiêu lớn chưa tiến triển. Stephen R. Covey gọi đây là hội chứng nghiện sự khẩn cấp. Con người thường phản xạ tức thì với những việc gấp như tiếng chuông điện thoại, email mới hay các yêu cầu phát sinh đột xuất, bởi việc xử lý chúng đem lại cảm giác thỏa mãn ngắn hạn. Tuy nhiên, điều này khiến chúng ta bỏ quên những việc thực sự quan trọng nhưng chưa gấp.
Để giải quyết mâu thuẫn này, các tác giả giới thiệu Ma trận quản lý thời gian chia công việc thành bốn nhóm chính:
Việc nhận diện rõ bốn vùng này giúp bạn có cơ sở từ chối các công việc kém giá trị ở Ô III và Ô IV, từ đó giải phóng quỹ thời gian để đầu tư vào Ô II.
| Tiêu chí | Việc Khẩn Cấp | Việc Quan Trọng |
|---|---|---|
| Định nghĩa | Đòi hỏi phản ứng tức thì, tác động trực tiếp đến hiện tại. | Đóng góp vào mục tiêu dài hạn, giá trị sống và sự bền vững. |
| Biểu hiện | Email khẩn, cuộc gọi đến, sự vụ phát sinh ngoài kế hoạch. | Lên kế hoạch tuần, học kỹ năng mới, chăm sóc sức khỏe. |
| Hệ quả nếu bỏ qua | Gây rắc rối ngay lập tức cho công việc hiện tại. | Gây suy giảm chất lượng sống và hiệu suất dài hạn. |
Một chiếc đồng hồ chạy nhanh đến đâu cũng trở nên vô nghĩa nếu bạn đang đi sai hướng. Covey nhấn mạnh rằng quản lý thời gian truyền thống thường tập trung vào hiệu suất (làm nhiều việc hơn trong thời gian ngắn hơn), giống như việc cải tiến chiếc đồng hồ. Ngược lại, quản lý cuộc sống cần một chiếc la bàn để định vị giá trị và hướng đi đúng đắn.
Chiếc la bàn nội tâm được định hướng dựa trên bốn nhu cầu và năng lực cốt lõi của con người:
Khi một trong bốn nhu cầu này bị bỏ quên, la bàn nội tâm sẽ mất cân bằng, dẫn đến sự trống rỗng dù bạn có vẻ thành đạt trên bề mặt. Ví dụ, một người dành toàn bộ thời gian cho sự nghiệp (nhu cầu Sống) nhưng bỏ bê gia đình (nhu cầu Yêu thương) sẽ không thể tìm thấy hạnh phúc trọn vẹn. Để hiểu thêm về cách khơi dậy các tiềm năng cá nhân toàn diện, bạn có thể tham khảo review chi tiết cuốn Đánh Thức Năng Lực Vô Hạn trên Hội Sách.
Nhiều độc giả thường thắc mắc về sự khác biệt giữa hai tác phẩm nổi tiếng của Stephen R. Covey. Thực tế, hai cuốn sách này bổ trợ cho nhau theo cấu trúc đồng tâm:
Cuốn sách “7 Thói quen hiệu quả” (The 7 Habits of Highly Effective People) phác thảo một hệ thống thói quen toàn diện để phát triển tính cách từ phụ thuộc sang độc lập rồi tương thuộc. Trong đó, thói quen thứ ba là “Ưu tiên cho điều quan trọng nhất”.
Cuốn sách “Tư duy tối ưu” (First Things First) chính là sự mở rộng chuyên sâu của riêng thói quen thứ ba đó. Tác phẩm cung cấp các công cụ thực hành cụ thể, phân tích sâu sắc các mối quan hệ tương tác phức tạp và cách áp dụng tư duy ưu tiên vào lịch sinh hoạt của cá nhân cũng như tổ chức. Nếu “7 Thói quen” mang tính định hướng khung ứng xử, thì “Tư duy tối ưu” đi sâu vào thực hành quản trị công việc hằng ngày. Để tối ưu hóa lối sống ngăn nắp và khoa học hơn, độc giả cũng có thể đọc thêm bài viết về Sách Sống Tối Gian – Tối Thiểu Để Đạt Tối Đa để kết hợp giảm tải các yếu tố thừa thãi trong không gian sống và công việc.
Các tác giả đề xuất lập kế hoạch theo tuần thay vì theo ngày, bởi khoảng thời gian bảy ngày đủ rộng để bạn sắp xếp cân bằng các vai trò cuộc sống, đồng thời đủ ngắn để thích ứng với biến động thực tế. Quy trình thực hành gồm ba bước cụ thể:
Hãy liệt kê tối đa bảy vai trò mà bạn đang đảm nhận trong cuộc sống hiện tại. Ví dụ: cá nhân (chăm sóc bản thân), thành viên gia đình (chồng, cha), vị trí công việc (quản lý dự án), thành viên cộng đồng. Việc này giữ cho lịch làm việc của bạn không bị lệch về một khía cạnh duy nhất.
Với mỗi vai trò, hãy tự hỏi: “Điều quan trọng nhất tôi có thể làm trong tuần này để tạo ra ảnh hưởng tích cực lớn nhất là gì?”. Những việc này chính là các hòn đá lớn thuộc Ô II. Bạn chỉ nên chọn từ một đến hai hòn đá lớn cho mỗi vai trò để đảm bảo tính khả thi.
Hãy xếp các hòn đá lớn này vào thời khóa biểu tuần trước tiên. Đặt lịch hẹn cố định cho chúng như các cuộc hẹn quan trọng nhất. Khi các hòn đá lớn đã được định vị, những công việc nhỏ phát sinh (đóng vai trò như sỏi và cát) sẽ tự động được điền vào các khoảng trống còn lại. Nếu bạn đổ cát vào xô trước, bạn sẽ không còn chỗ cho đá lớn.
Cuốn sách “Tư duy tối ưu” bản dịch tiếng Việt đang lưu hành rộng rãi trên thị trường hiện nay là sản phẩm hợp tác giữa Công ty Văn hóa Sáng tạo Trí Việt (First News) và Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM. Dưới đây là các thông số chi tiết đã được xác minh chính thức từ nhà xuất bản:
Sách Tư duy tối ưu phù hợp với những ai?
Sách phù hợp với những người làm việc tự do, quản lý doanh nghiệp, nhân viên văn phòng thường xuyên gặp tình trạng quá tải công việc nhưng không đạt được kết quả mong đợi.
Lập kế hoạch theo tuần trong sách có phức tạp không?
Không phức tạp. Phương pháp này chỉ yêu cầu bạn dành ra khoảng 30 phút vào ngày Chủ nhật để xác định các vai trò, chọn ra các hòn đá lớn và điền vào lịch tuần mới.
Cuốn sách này có quá lý thuyết không?
Sách kết hợp hài hòa giữa triết lý sống và các biểu mẫu thực hành cụ thể. Tuy nhiên, để nhận được giá trị cao nhất, người đọc cần trực tiếp thực hành vẽ ma trận thời gian và áp dụng phương pháp lập kế hoạch tuần vào thực tế công việc của mình.
