Không phải ai làm việc nhanh cũng đi tới đúng chỗ mình muốn. “Tư duy tối ưu” – nguyên tác “First Things First” của Stephen R. Covey – đặt lại câu hỏi tưởng như hiển nhiên: giữa cái khẩn cấp và cái quan trọng, bạn đang ưu tiên cái gì?
“Tư duy tối ưu (First Things First)” là cuốn self-help của Stephen R. Covey; bản tiếng Việt do Vũ Tiến Phúc dịch, NXB Tổng hợp TP.HCM ấn hành và First News – Trí Việt phát hành, dày 395 trang. Sách đưa ra phương pháp quản trị thời gian lấy “tầm quan trọng” làm trục, thay vì chạy theo “tính khẩn cấp” của sự vụ hằng ngày.
Điểm chính cần nhớ:
Cuốn sách dày 395 trang, dẫn người đọc qua một chuyển dịch tư duy: từ quản trị thời gian theo “việc nào kêu to” sang quản trị cuộc sống theo “việc nào thật sự quan trọng với mình”. Covey trình bày khung phân loại công việc theo hai trục “khẩn cấp – quan trọng” và cách dành nhiều thời gian hơn cho vùng quan trọng nhưng không khẩn cấp.
Vì đây là sách tư duy kèm công cụ, bạn có thể đọc theo nhịp chậm, vừa đọc vừa áp dụng một vài bài tập nhỏ vào lịch làm việc của mình.
“Tư duy tối ưu” là sách self-help thuộc nhóm quản trị thời gian và phát triển bản thân. Nguyên tác tiếng Anh là “First Things First”, được dịch và phát hành tại Việt Nam qua nhiều lần in.
Sách không thuộc nhóm cẩm nang chiến thuật ngắn hạn, mà gần với sách triết lý làm việc có kèm công cụ. Vì vậy, nó thường được đọc cùng hoặc nối tiếp “7 Thói quen để thành đạt” của cùng tác giả.
Covey phân công việc hằng ngày thành bốn nhóm theo hai trục “khẩn cấp” và “quan trọng”. Ông cho rằng phần lớn người đi làm dành quá nhiều thời gian cho việc khẩn cấp nhưng không quan trọng, và bỏ lỡ vùng “quan trọng nhưng không khẩn cấp” – nơi tích lũy giá trị dài hạn.
Phương pháp này có thể áp dụng ngay ở cấp độ tuần: dành một khoảng cố định mỗi tuần cho việc quan trọng nhưng chưa khẩn cấp, trước khi các đầu việc khẩn cấp chiếm lịch.
Covey đề xuất thay “đồng hồ” bằng “la bàn”: thay vì hỏi “tôi còn bao nhiêu thời gian”, hãy hỏi “tôi đang đi đúng hướng chưa”. La bàn đó được dựng từ bốn nhu cầu cơ bản mà ông nêu: sống, yêu thương, học hỏi và để lại di sản.
Đây là phần giúp cuốn sách vượt khỏi phạm vi quản trị thời gian thuần tuý, đi vào câu hỏi giá trị cá nhân. Nếu bạn quan tâm chủ đề phát triển dài hạn, có thể xem thêm mục phát triển cá nhân trên Hội Sách.
Covey viết với giọng điềm tĩnh, dùng nhiều ví dụ từ công việc tư vấn và đời sống gia đình. Các công cụ được đặt rải rác thay vì dồn cuối chương, giúp người đọc có thể dừng lại áp dụng ngay khi bắt gặp.
Văn phong ít khẩu hiệu, có độ sâu; phù hợp với người đã đọc qua vài cuốn quản trị thời gian và muốn đi thêm một lớp.
Tác giả chính là Stephen R. Covey, người gắn liền với “7 Thói quen để thành đạt”. Nguyên tác “First Things First” còn có sự tham gia của A. Roger Merrill và Rebecca R. Merrill, dù các ấn bản tiếng Việt thường ghi Stephen R. Covey là tác giả chính trên bìa.
Theo ấn bản First News – Trí Việt phát hành, dịch giả là Vũ Tiến Phúc. Khi chọn mua, bạn nên đối chiếu tên dịch giả ở trang xi-nhê để biết đúng ấn bản mình đang cầm.
NXB Tổng hợp TP.HCM là đơn vị ấn hành, First News – Trí Việt đứng vai trò phát hành. Hai đơn vị này cũng phối hợp trên nhiều tựa self-help khác cùng tác giả.
Nhiều người tìm đến “Tư duy tối ưu” khi cảm thấy ngày nào cũng bận, nhưng cuối tuần nhìn lại thì việc quan trọng vẫn chưa nhúc nhích. Cuốn sách cho họ một cách gọi tên tình trạng đó và một lối ra rõ ràng.
Vì tựa tiếng Việt “Tư duy tối ưu” khác xa tên gốc, người đọc thường tra thêm cụm “First Things First” để chắc chắn đang mua đúng cuốn. Việc này giúp tránh nhầm với những sách tư duy khác có tựa gần giống trên thị trường.
Một số người đắn đo vì đã đọc “7 Thói quen để thành đạt” và sợ trùng nội dung. Thực ra hai cuốn bổ trợ nhau: một cuốn nói về thói quen tổng quát, một cuốn đi sâu vào quản trị thời gian theo giá trị.
Sách phù hợp với:
Nếu muốn bổ sung kỹ năng mềm cho công việc, bạn có thể đọc thêm top 5 kỹ năng mềm đánh thức tiềm năng thăng tiến sự nghiệp.
Nếu bạn đang tìm một cẩm nang “100 mẹo quản lý thời gian”, cuốn này có thể nặng tư duy và ít thủ thuật. Tương tự, nếu bạn cần một cuốn mỏng đọc trong một buổi, 395 trang có thể là nhiều.
Một cách thực hành đơn giản: mỗi Chủ nhật, liệt kê 3–5 việc “quan trọng nhưng không khẩn cấp” cho tuần tới và đặt lịch cho chúng trước khi các việc khác nhảy vào. Để biến điều này thành thói quen, bạn có thể đọc ghép với sức mạnh phi thường của thói quen.
Sách thuộc nhóm self-help – quản trị thời gian, phát triển bản thân, tư duy. Bạn có thể tham khảo thêm các tựa liên quan trong mục quản trị – lãnh đạo khi muốn mở rộng sang quản trị đội ngũ.
Bản tiếng Việt do NXB Tổng hợp TP.HCM ấn hành và First News – Trí Việt phát hành. Khi tìm mua, bạn nên kiểm tra logo phát hành để chọn đúng ấn bản First News.
Sách hiện có bản in bìa cứng kích thước 16 x 24 cm và bản ebook. Ấn bản NXB Tổng hợp ghi nhận 395 trang, tình trạng đã phát hành và đã có tái bản.
Ngoài ấn bản trước đó, bản bìa cứng được tái bản vào 03-2023 với định dạng trang lớn hơn, phù hợp để làm sách đọc lâu dài trên kệ. Bìa và thiết kế có thể khác nhau giữa các lần in nhưng nội dung cốt lõi giữ nguyên.
Sách có mặt tại các hệ thống nhà sách lớn và sàn thương mại điện tử phổ biến tại Việt Nam. Khi đặt mua, hãy kiểm tra cụm phụ “First Things First” và tên Stephen R. Covey để đảm bảo đúng cuốn.
Với người đọc trên thiết bị di động, sách có bản ebook ở các định dạng phổ biến. Nếu quan tâm đến định hướng nghề nghiệp song song, bạn có thể khám phá mục học tập – hướng nghiệp.
Số trang ghi nhận ở ấn bản NXB Tổng hợp 2021 là 395 trang; số trang cho các lần tái bản bìa cứng về sau hiện chưa có thông tin xác minh thống nhất giữa các nguồn bán.
Nguyên tác có đồng tác giả A. Roger Merrill và Rebecca R. Merrill, nhưng cách ghi tên hai đồng tác giả trong từng ấn bản tiếng Việt hiện chưa có thông tin xác minh đầy đủ.
Thông tin về giải thưởng và các phiên bản chuyển thể ngoài bản sách in và ebook hiện chưa có thông tin xác minh.
Danh sách đầy đủ các tác phẩm của Stephen R. Covey đã được dịch và phát hành tại Việt Nam hiện chưa có thông tin xác minh thống nhất; bạn có thể tra cứu theo tên tác giả tại các nhà sách để cập nhật các tựa còn lại.
“Tư duy tối ưu (First Things First)” không cố dạy bạn cách làm nhiều việc hơn, mà dạy bạn cách chọn việc để làm. Nếu chịu khó đi chậm, 395 trang của cuốn sách có thể thay đổi hẳn cách bạn sắp xếp một tuần.
Khi chọn mua, hãy ưu tiên ấn bản bìa cứng do First News – Trí Việt phát hành, với phần dịch của Vũ Tiến Phúc, đồng thời khám phá thêm “7 Thói quen để thành đạt” và các tựa phát triển bản thân khác trên Hội Sách để xây dựng một bộ khung làm việc bền vững.
