Trả lời nhanh: Trường ca Con lạc cháu hồng trên đỉnh Papông là tác phẩm hồi ký bằng thơ dài 5 chương, gồm hơn 300 câu thơ của tác giả Ngô Thái (Ngô Văn Thái), nguyên Đội phó Đội thanh niên xung phong 253. Tác phẩm do Nhà xuất bản Thanh niên ấn hành lần đầu năm 2010 (tái bản vào các năm 2015 và 2022), ghi lại những ký ức gian khổ nhưng đầy tự hào của hơn 1.200 cán bộ, đội viên thanh niên xung phong Đất Tổ Phú Thọ trong nhiệm vụ mở đường chiến lược 217B qua đỉnh Pa Pông thuộc nước bạn Lào từ mùa thu năm 1972. Hiện độc giả có thể đọc tác phẩm trực tuyến miễn phí dưới dạng ebook trên nền tảng Waka và Tủ sách thanh niên.
Những điểm chính:
Tác phẩm kể lại hành trình gian lao nhưng oai hùng của Đội thanh niên xung phong 253 từ lúc lên đường tại quê hương Phú Thọ cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế tại chiến trường Lào. Toàn bộ nội dung trường ca được cấu trúc chặt chẽ theo 5 chương lớn, phản ánh đúng trình tự thời gian của lịch sử.
Dưới đây là bảng tổng hợp cấu trúc và nội dung chi tiết của 5 chương thơ:
| Chương | Tiêu đề | Nội dung chính |
|---|---|---|
| I | Lên đường | Tái hiện không khí mùa thu năm 1972 tại quê hương Phú Thọ, hàng nghìn thanh niên viết đơn bằng máu tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. |
| II | Vượt bắc Trường Sơn | Kể về cuộc hành quân vượt qua dãy núi Trường Sơn hiểm trở trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt để tiến sang chiến trường nước bạn. |
| III | Trên đất bạn | Mô tả cuộc sống lao động mở đường, tình đoàn kết liên minh chiến đấu giữa lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam và nhân dân các bộ tộc Lào. |
| IV | Đỉnh Pa Pông | Tiêu điểm ác liệt nhất của tác phẩm, ghi lại các trận oanh tạc bằng bom đạn của địch tại đỉnh đèo Pa Pông và những tấm gương hy sinh anh dũng. |
| V | Hoàn thành nhiệm vụ | Giai đoạn kết thúc chiến dịch mở đường, tri ân những đồng đội đã ngã xuống và niềm tự hào khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế. |
Tác giả Ngô Thái chọn phương thức kể chuyện trực diện. Những dòng thơ mở đầu chương I ghi nhận thực tế lịch sử mà không cần các biện pháp tu từ phức tạp:
“Mùa Thu năm một chín bảy hai,
Đất nước gồng mình trong cuộc chiến kéo dài.
Gian khổ, hy sinh không thể nào kể xiết.
Làm theo lời Bác Hồ đã vang lên tha thiết:
Dù phải đốt cả dãy Trường Sơn…
…cũng quyết giành độc lập, tự do.”
Cách kể chuyện giản dị này giúp người đọc tiếp cận trực tiếp với dòng chảy lịch sử của những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.
Nhà thơ Ngô Thái tên thật là Ngô Văn Thái, sinh ngày 01/10/1939 tại thị trấn Lâm Thao, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Trong những năm chiến tranh, ông trực tiếp giữ chức vụ Đội phó Đội thanh niên xung phong 253. Sau khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục đóng góp cho phong trào cựu thanh niên xung phong và giữ chức vụ Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong tỉnh Phú Thọ, đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam.
Đặc điểm nổi bật trong hành trình văn chương của Ngô Thái là ông chỉ thực sự bắt đầu sáng tác thơ ca sau khi nghỉ hưu. Với tư cách là một người lính trở về từ chiến trường, ông viết thơ để ghi lại những ký ức chân thực của thế hệ mình. Theo các tài liệu lưu trữ của Chi hội văn học địa phương, ông còn là Phó Chủ tịch Chi hội UNESCO thơ Đường luật tỉnh Phú Thọ.
Bên cạnh bản trường ca này, tác giả Ngô Thái đã xuất bản nhiều tập thơ riêng bao gồm:
Người đọc yêu thích những vần thơ đầy chiêm nghiệm và ký ức chiến trường có thể khám phá thêm các tác phẩm cùng thể loại tại danh mục Thơ – Tản văn trên Hội Sách, bao gồm cả những bài viết giới thiệu tập thơ Khúc hát miền trời của Phạm Vân Anh hay tập tản văn Dọc ngang hải hồ của Peter Pho. Việc sáng tác ở tuổi xế chiều của Ngô Thái minh chứng cho sức sáng tạo bền bỉ của những người lính năm xưa.
Đội thanh niên xung phong 253 được thành lập vào năm 1972 thuộc Tổng đội thanh niên xung phong 572. Đơn vị quy tụ hơn 1.200 cán bộ và đội viên có quê hương chủ yếu tại tỉnh Vĩnh Phú (nay tách thành hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc). Nhiệm vụ trọng tâm của đội là thi công, mở rộng và bảo đảm huyết mạch giao thông thông suốt trên tuyến đường chiến lược 217B, đoạn chạy từ cửa khẩu Na Mèo thuộc tỉnh Thanh Hóa sang thị xã Sầm Nưa thuộc tỉnh Hứa Phăn của nước bạn Lào.
Tuyến đường chiến lược 217B là huyết mạch chi viện quan trọng cho chiến trường Lào. Địa hình thi công vô cùng hiểm trở với các địa danh như cầu Na Khao, ngã ba Mường Liệt, Mường Hiền và đặc biệt là đỉnh đèo Pa Pông. Nằm ở độ cao hơn 1.000 mét so với mực nước biển, đỉnh Pa Pông là trọng điểm đánh phá ác liệt bằng bom đạn của không quân đối phương nhằm cắt đứt nguồn chi viện.
Lực lượng thanh niên xung phong đã phải phá đá mở đường bằng những công cụ lao động thô sơ trong hoàn cảnh thiếu thốn lương thực, thuốc men. Nhiều chiến sĩ nam và nữ đã anh dũng hy sinh ngay tại đỉnh đèo Pa Pông. Tập thể Đội thanh niên xung phong 253 sau đó đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân để ghi nhận những đóng góp và hy sinh to lớn này.
Trường ca Con lạc cháu hồng trên đỉnh Papông không chỉ mang giá trị văn học đơn thuần mà còn là một tư liệu lịch sử quý giá dưới dạng lời kể của người trong cuộc. So với các tác phẩm viết về thanh niên xung phong từ góc nhìn của các nhà văn chuyên nghiệp quan sát từ bên ngoài, tập trường ca của Ngô Thái mang hơi thở chân thực của đời sống chiến trường. Lời thơ mộc mạc phản ánh chính xác từng chi tiết về đời sống sinh hoạt, những gian khổ và tinh thần lạc quan của người chiến sĩ mở đường.
Năm 2022, nhân dịp kỷ niệm 72 năm ngày truyền thống Lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam, tác phẩm đã có một bước chuyển mình nghệ thuật lớn. NSƯT Nguyễn Ngọc Quang, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Phú Yên, đã tiến hành phổ nhạc toàn bộ bản trường ca thành 13 ca khúc độc lập. Các ca khúc này đã được dàn dựng và biểu diễn chính thức trong chương trình nghệ thuật mang tên “Trường ca tự hào TNXP Việt Nam” do Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Phú Thọ phối hợp tổ chức, tạo nên tiếng vang lớn trong công chúng và giới cựu chiến binh.
Phân tích: Sức sống lâu bền của bản trường ca sau hơn một thập kỷ xuất bản nằm ở tính xác thực của tư liệu chiến trường. Những sự kiện lịch sử cụ thể tại đèo Pa Pông và tuyến đường 217B được ghi lại bằng thơ đã trở thành chất liệu nghệ thuật giá trị cho âm nhạc đương đại. Việc phổ nhạc thành công 13 ca khúc năm 2022 khẳng định giá trị cảm xúc mạnh mẽ mà tác phẩm truyền tải qua nhiều thế hệ.
Lưu ý: Đối với người đọc muốn tìm kiếm các kỹ thuật tu từ phức tạp hay phong cách thơ hiện đại, tác phẩm có thể chưa đáp ứng đầy đủ do tác giả chọn lối viết kể chuyện mộc mạc, gần gũi với thể thơ truyền thống.
Cuốn sách được Nhà xuất bản Thanh niên ấn hành lần đầu dưới dạng sách in vào năm 2010 với độ dài 61 trang. Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu tiếp cận của độc giả thời đại số, tác phẩm đã được số hóa dưới nhiều định dạng khác nhau.
Dưới đây là thông tin chi tiết về các nguồn đọc chính thống hiện có:
| Nền tảng | Định dạng cung cấp | Chi phí tiếp cận |
|---|---|---|
| Waka | Ebook trực tuyến, Sách nói (Audiobook) | Miễn phí |
| Tủ sách thanh niên | Ebook trực tuyến | Miễn phí |
| Hội Sách | Ebook trực tuyến, Sách nói tương tác | Miễn phí |
Do số lượng bản in giấy xuất bản từ năm 2010 hiện còn rất ít và khó tìm kiếm trên thị trường truyền thống, độc giả nên ưu tiên sử dụng các ứng dụng đọc sách điện tử chính thống nêu trên để trải nghiệm tác phẩm một cách trọn vẹn nhất.
Tác phẩm kể về những kỷ niệm chiến đấu và lao động của hơn 1.200 cán bộ, chiến sĩ Đội thanh niên xung phong 253 thuộc Tổng đội thanh niên xung phong 572 trong chiến dịch mở đường chiến lược 217B từ Na Mèo sang Sầm Nưa qua đỉnh đèo Pa Pông cao hơn 1.000 mét từ cuối năm 1972.
Tác giả Ngô Thái tên thật là Ngô Văn Thái, sinh năm 1939 tại Lâm Thao, Phú Thọ. Ông là nguyên Đội phó Đội thanh niên xung phong 253, cựu Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong tỉnh Phú Thọ và là tác giả của nhiều tập thơ như Nẻo Đường Thi, Bến thơ tròn nghĩa vuông tình.
Đội thanh niên xung phong 253 có nhiệm vụ mở và bảo đảm mạch máu giao thông thông suốt trên đường chiến lược 217B phục vụ chi viện cho chiến trường Lào. Đơn vị đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Đỉnh Pa Pông là đèo cao hơn 1.000 mét nằm trên tuyến đường chiến lược 217B thuộc nước bạn Lào. Đây là trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt bằng bom đạn nhằm cắt đứt tuyến đường chi viện, đồng thời là nơi nhiều chiến sĩ thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh.
Bạn có thể đọc tác phẩm miễn phí dưới dạng ebook hoặc nghe sách nói trực tuyến trên các nền tảng đọc sách số chính thống bao gồm ứng dụng Waka và hệ thống Tủ sách thanh niên.
Có. Bản trường ca đã được NSƯT Nguyễn Ngọc Quang phổ nhạc thành 13 ca khúc nghệ thuật độc lập và trình diễn lần đầu tiên trong chương trình nghệ thuật kỷ niệm vào năm 2022.
